S-400 ફાઇનલ, ભારત-રશિયા માટે નાણાં ટ્રાંસફર સૌથી મોટો પડકાર

October 6, 2018 - krishana trivedi

No Comments

ભારત અને રશિયા વચ્ચે છેલ્લા બે દાયકાની સૌથી મોટી ડીલ S-400 સર્ફેસ-ટુ-એર મિસાઈલ સિસ્ટમ ખરીદવાને લઈને સમજુતી થઈ ગઈ છે. પરંતુ હવે બંને દેશો માટે સૌથી મોટો પડકાર છે પૈસાના ટ્રાંસફરને લઈને. રશિયા અમેરિકા દ્વારા લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યું છે. તેવામાં આ હસ્તાક્ષરને લઈને 5.43 બિલિયન ડોલરનું ટ્રાંસફર એક પડકાર બની ગયો છે. જણાવાઇ રહ્યું છે કે S-400નુ ઉત્પાદન કરતી કંપની પણ અમેરિકાના પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહી છે. તેવામાં આ ડીલ માટે ભલે અમેરિકા ભારતને છુટ આપી દે, પરંતુ પ્રોડક્શન કરતી કંપની પર લાગેલા પ્રતિબંધના કારણે આર્થિક લેવડ દેવડ મુશ્કેલ સાબિત થશે.

 

ઘણા લાંબા સમયથી પ્રસ્તાવિત ડીલ પર શુક્રવારે પીએમ મોદી અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને હસ્તાક્ષર કરી જોઇન્ટ પ્રેસ કોન્ફરન્સ પણ કરી હતી. રશિયા પર અમેરિકી પ્રતિબંધો અને ભારતને અમેરિકાની સતત ચેતવણી વચ્ચે પણ ભારત દ્વારા આ ડીલ પર સમજુતી કરવી તે મહત્વપૂર્ણ બાબત છે. S-400 ચીન અને પાકિસ્તાન બોર્ડર પર સેનાની તાકાતમાં વધારો થશે.

 

આ ડીલ એટલા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ હતી કારણ કે ચીને જાન્યુઆરીમાં જ 6 S-400 મિસાઈલ ખરીદી છે. ચીન અને રશિયા વચ્ચે આ ડીલ 2014માં થઈ હતી. આ ડીલને લઈને અમેરિકાએ ચીન પર પ્રતિબંધ લગાવ્યા છે, પરંતુ ભારતને આશા છે કે તેને ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા છુટછાટ મળી શકે છે. ભારતને આ મિસાઈલ સિસ્ટમની ડિલિવરી 2020માં મળશે તેવી શક્યતા છે. ચીનને તેની ડિલિવરી મળી ચુકી છે, તેવામાં ચીન તરફથી આ અંગે ભારત પર ખતરો વધી ગયો છે.

 

ઘણી લાંબી વાતચીત બાદ જ્યાં એક તરફ ડીલ ફાઈનલ થઈ ગઈ છે, ત્યાં ભારત સામે રશિયાને પૈસા ટ્રાંસફર કરવાને લઈને સૌથી મોટો પડકાર ઉભો થયો છે.ફોરેન સપ્લાયરને પ્રોડક્શન ચાલૂ કરવા માટે 15 ટકા રકમ એડવાંસ આપવામાં આવશે. S-400 મામલે જો વાત કરવામાં આવે તો તેને અલમાઝ-એન્ટી, જે અમેરિકી પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહી છે. જેના કારણે તેના પર બેંકિંગ લેવડ દેવડનો પ્રતિબંધ છે. આ સ્થિતિમાં ભલે ભારતને અમેરિકાની છુટછાટ મળી પણ જાય તેમ છતાં પ્રોડક્શન કંપની પર લાગેલો પ્રતિબંધ આ સમજુતીમાં વિધ્નરૂપ સાબિત થશે.

 

બંને દેશો વચ્ચે આ ડીલ માટે બેન્કિંગ લેવડ-દેવડને લઇને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. એટલે સુધી કે રશિયા સાથે ભૂતકાળમાં કરવામાં આવેલ ડીલ માટે પણ અત્યારે ચૂકવણી રોકાયેલી છે. અમેરિકા દ્વારા રશિયા પર પ્રતિબંધ પહેલા જ S-400ને લઇને ચર્ચા ચાલી રહી હતી. નવી દિલ્હી સ્થિત અમેરિકી દૂતાવાસે ભારતને મળતી છૂટને લઇને અત્યાર સુધી કોઈ વચન નથી આપ્યું.

krishana trivedi

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *